Нэмэгдсэн: 2018-06-11 07:03:00

- Жилд 300 орчим тэрбум төгрөг эргэлддэг даатгалын салбарынхан хөрөнгийн зах зээлд орно -

 

Санхүүгийн зохицуулах хорооны дарга С.Даваасүрэнтэй дотоодын хөрөнгийн зах зээл болон санхүүгийн бусад салбарын өнөөгийн нөхцөл байдлын талаар ярилцлаа.

-Монголын хөрөнгийн зах зээл идэвхжиж байна. Энэ онд IPO гаргах компаниудад ямар салбарынхан давамгайлахаар байна вэ?

-Сүүлийн үед хөрөнгийн зах зээлд эерэг өөрчлөлт олон гарлаа. Өнгөрсөн онд гэхэд хоёр компани 2.8 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт татсан. Даатгал, уул уурхай болон бусад салбарын компаниуд Хөрөнгийн биржэд бүтээгдэхүүнээ гаргах хүсэлт ирүүлж байгаа. СЗХ-ны хувьд зах зээлд гарах бүтээгдэхүүний тоо, хэмжээ чухал биш. Хөрөнгийн зах зээлд эрсдэл багатай, тогтвортой ашиг орлогыг иргэдэд өгөх бүтээгдэхүүн санал болгож буй компанид зөвшөөрөл өгөх нь хамгаас чухал.СЗХ, андеррайтингийн компаниуд болон хөрөнгө босгох компаниуд хамтран ажиллаж, эдийн засгийн үндэслэл, бизнес төлөвлөгөө, эрсдэл зэргийг тооцоолсны үндсэн дээр хөрөнгийн зах зээлд найдвартай бүтээгдэхүүн гаргахыг зорьж байна.

-Зах зээлд шинэ бүтээгдэхүүн олноор гарч, жижиг хувьцаа эзэмшигчдийн тоо эрс нэмэгдэж буй. Захиалгын хуваарилалт болон жижиг хувьцаа эзэмшигчдийн эрх тэгш байдлын талаар ямар зохицуулалт хийж байна вэ?

-Иргэд банкны хадгаламжид мөнгөө хийвэл тогтмол, эрсдэлгүй ашиг олох боломжтой. Харин хөрөнгийн зах зээлд хөрөнгө оруулах нь өндөр ашигтай ч эрсдэлтэй. Тухайн компани дампуурлаа гэж бодъё. Компанийн хувьцаа эзэмшигчид хамгийн эхэнд цалин хөлс, зээлээ барагдуулж байж ашгаа хуваарилна. Ялангуяа, хөрөнгийн зах зээлд богино хугацаанд ашиг олох сонирхолтой компаниудын хувьд эрсдэл өндөр байдаг. Энэ эрсдэлийг бууруулахын тулд СЗХ-ноос хяналт шалгалт хийж, тусгай зөвшөөрөл олгох эсэхийг шийддэг. Тухайн компани нэгэнт хувьцаа, IPO-гоо зах зээлд гаргасан тохиолдолд хувьцаа эзэмшигчдийн өмнө хариуцлага хүлээх үүрэгтэй болно. Харин зах зээлд эрсдэлтэй хувьцаа гаргуулахгүйн тулд СЗХ ажиллах үүрэгтэй.

-СЗХ-ноос Давхар бүртгэлийн журам баталсан. Үүний үр дүнд ямар өөрчлөлт гарах вэ?

-Өнгөрсөн оны дундуур Давхар бүртгэлийн журам баталсан. Компани хөрвөх чадвараа нэмэх, шинэ хөрөнгө оруулалт татах, нэр хүндээ өсгөж, ашиг орлогоо нэмэхийн тулд хэд хэдэн биржэд давхар бүртгэлтэй байдаг олон улсын жишиг бий. Олон улсын үнэт цаас, хөрөнгө оруулалтын хорооноос баталсан 24 улсын, 26 биржид бүртгэлтэй компаниуд Монголын хөрөнгийн биржид гарах боломжийг дээрх журам хялбаршуулж байгаа юм. Энэ журмыг баталснаас хойш Торонтогийн хөрөнгийн биржэд бүртгэлтэй компани манай биржэд бүртгүүлэх хүсэлтээ гаргасныг СЗХ зөвшөөрөөд байгаа. Энэ нь эргээд дотоодын хөрөнгийн биржийн үйл ажиллагаа, нэр хүнд өсөхөд нөлөөлөх учиртай.

-Зээлийн хүүг бууруулах стратеги боловсруулах ажлын хэсэг байгуулж, Сангийн яам, Монголбанк, СЗХ хамтран ажиллахаар болсон. Банк бус санхүүгийн байгууллагын зээлийн хүүг бууруулах чиглэлээр дээрх ажлын хэсэг ямар саналтай байгаа вэ?

-СЗХ өнгөрсөн онд ББСБ-ын дүрмийн сан болон бусад холбогдох баримт бичгийг гаргасан. ББСБ-уудын нийт хөрөнгийн хэмжээ нэг их наяд гаруй төгрөгт хүрээд байгаа. Энэ бол том өөрчлөлт. ББСБ-ын зээл олголтын хэмжээ нэмэгдэхийн хэрээр хүү нь 2016 онтой харьцуулахад 0.6 хувиар буурсан. СЗХ-ноос ББСБ-ыг мэргэжлийн бие даасан институц болгон хөгжүүлэх талаар анхаарч байна. Мөн энэ зах зээлд чадварлаг боловсон хүчин гаргахыг зорьж байгаа. СЗХ-ноос хэрэгжүүлж буй хяналт шалгалт, зохицуулалтын дүнд ББСБ-ын салбарт эерэг үр дүн олон гарч байгаа.

• СЗХ-ны хувьд зах зээлд гарах бүтээгдэхүүний тоо хэмжээ чухал биш.

• Хөрөнгийн зах зээлд эрсдэл багатай, тогтвортой ашиг орлогыг иргэдэд өгөх бүтээгдэхүүн санал болгож буй компанид зөвшөөрөл өгөх нь хамгаас чухал.

• Хөрөнгийн зах зээлд хөрөнгө оруулах нь өндөрашигтай ч эрсдэлтэй.

-Даатгалын салбарт ямар ажил хийж байгаа вэ. Эдийн засгийн салбар өргөжиж байгаа энэ үед даатгалын зах зээлийн багтаамж хэр нэмэгдэж байна вэ?

-Даатгалын салбар нийт 120 гаруй тэрбум төгрөгийн нөөц сантай, жилд 300 орчим тэрбум төгрөгийн хөрөнгө эргэлдэж байна. Даатгалын нөөц сан нэмэгдэхийн хэрээр нөхөн төлбөр, эрсдэлийг барагдуулах чадамж нэмэгддэг. Компаниудын чадвар нэмэгдвэл иргэдэд санал болгох үйлчилгээ, бүтээгдэхүүний чанар сайжирна гэсэн үг. Өнгөрсөн онд гэхэд даатгалын 20 гаруй төрлийн шинэ үйлчилгээ иргэдэд хүрсэн байна. Сайн дурын даатгалд хамрагдах иргэдийн тоо ч нэмэгдэж байгаа.

-Нөөцийн сан байршуулах тал дээр даатгалын компаниуд хэр идэвхтэй, үр дүнтэй ажиллаж байгаа вэ?

-Даатгалын нягтрал, гүнзгийрлийн хувьд төдийлэн өндөр үзүүлэлт гараагүй. Энэ салбар нь ДНБ-ий нэг орчим хувийг бүрдүүлдэг. Даатгалын салбарын бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг төрөлжүүлэх, эрсдэл даах чадвартай болгох тал дээр анхаарч байна. Цаашид энэ салбарт хөгжих орон зай, боломж асар их бий. Даатгалын компаниуд ч энэ боломжийг харж, идэвхи санаачилгатай ажиллаж байгаа.

Ярилцсан Ж.Даш

Гэрэл зургийг С.Батсайхан

Эх сурвалж: "Засгийн газрын мэдээ" сонин. 2018.05.30 №109 (908)